DASSENBERG

Na de zeer goed ontvangen voorstelling door naar de Stellenbosch Camphill voor de avond voorstelling.We zijn daar tijdig aan. Een tiental kilometers verderop ligt de Dassenberg Waldorfschool. Daarvoor hebben we het geld ingezameld voorafgaande aan dit tournee. Zij zijn één van de aanleidingen om zover van huis te zijn. Een leerkracht van de school gidst ons en rijdt voor onze twee busjes uit. We volgen haar naar de school die wat terzijde op het terrein van een bloemen- en planten kwekerij staat. Die avond overhandigen we ‘een half klaslokaal’ in euro’s. Als we de school bekijken begrijpen we wat meer. Het is ‘nieuwbouw’ waarbij natuurlijke materialen als leem en stro een belangrijke component vormen. Naast hun geringe kosten isoleert het goed tegen de hitte en ook voor koudere dagen. De pioniersgeest hangt rondom het schoolgebouwtje. Afgezien van de rommel van de bouw is er grote zorg besteed aan het gebouw en de voorzieningen daaromheen. Raymond maakt veel foto’s voor het thuisfront en duikt de tuin in vanwege de mooie bloemen en planten. Dit wordt hem in zoverre noodlottig dat hij het vertreksein niet hoort en dat Hans en ik beide denken dat hij wel in de andere auto zal zitten. De indeling voor de twee auto’s kent wel een gegroeid patroon, maar is niet zo star dat er niet eens een enkeling met de andere auto meerijdt.
Als Raymond door heeft wat hij heeft gemist, is het hek afgesloten en moet hij er overheen klimmen. Dat is geen sinecure. Hoog en slap tegelijk. God zij dank was onze gids nog niet weg. Zij sloot de zij-ingang nog af en Raymond komt met haar 10 minuten na ons aan. Ik heb hem wel gemist toen ik de techniek ging installeren, maar daarvoor niet. De sociale controle in de groep is niet zo strak dat er paniek uitbreekt wanneer iemand er even niet is. Voor Raymond lag dat anders. Die zag zich na zijn Kaapse wacht van uren, op de tuinderij wachten, of de 10 km lopen. Met de auto is dat niks, maar lopend toch gauw 2 uur. Kortom Raymond was aardig over zijn theewater en gaf ons – terecht – een uitbrander over gebrek aan sociale controle. Het plezierige met Raymond is, dat hij heel helder zegt waar het op staat, inclusief zijn gevoelens en het daarna zo goed als kwijt is. Een kwaliteit die ik graag zou bezitten. Niettemin vond ik het gênant hoe we Raymond achter hebben kunnen laten en dat heb ik hem dan ook gezegd. Ik voelde me behoorlijk schuldig.
Raymond Deen is mijn vaste maat voor belichtingsklussen. We hebben een bijzonder samenwerkingsverband. Als hij een klus aanneemt is hij leidend en assisteer ik. Heb ik zijn assistentie nodig dan zijn de rollen omgekeerd. Het gemak waarmee die rolwisseling plaats vindt geeft de souplesse van de samenwerking aan. We trekken nu al zo’n 8 jaar met elkaar op. Een maatje in hectische en rustige tijden.
Het toneel van deze Camphill heeft vele poortjes als achterwand. Leuk voor op- en afgangen, maar voor de belichting niet erg handig. We maken weer met achterdoek (mee uit Nederland) een achterwand van blauw. De capaciteit van het elektriek was moeilijk na te speuren. Met veel lange kabels halen we stroom uit twee niet-belaste groepen. Het gaat net. Buiten is het volledig donker. Uitval van licht is hier rampzalig. Voorzichtigheid alom.
Door onze bescheiden opstelling met apparatuur komen er schaduwen op de lichte achterwand. Het blauwe achterdoek doet dienst als contrast medium, maar ook schaduwenvanger. Tijdens de voorstelling zien we duidelijk dat naast het achterdoek schaduwen op de achterwand zijn te zien als spelers wat uit het midden de choreografie volgen. Na de voorstelling kregen we complimenten over het geraffineerd gebruik van de schaduwen. Tja, zo kan je het kennelijk ook opvatten. Voor ons was het te wild, te grotesk te onherkenbaar.
De voorstelling heeft hier een extra dimensie. De tegenstellingen die in het verhaal verborgen liggen zijn hier meer aan het oppervlak. Ik zie het vooral aan Monica Mees in haar rollen: de spin met zijn donkere en veelpotige beweeglijkheid en de prinses met al haar gratie aan het eind van het verhaal.
De Dassenbergschool was op vrijwel volledig sterkte aanwezig, met leerlingen en leraren. De ceremonie protocollair voor het overhandigen van de envelop met inhoud was een speech van Sietske in euritmiejurk en een van de leerkrachten die antwoordde, Ook kregen we tekeningen van de leerlingen voor hun tegenvoeters in Nederland. Een informele gebeurtenis met veel gelach en interrupties. Voor ons was deze voorlaatste voorstelling een soort bekroning voor het Dassenburgs publiek. Naast het plezier was een serieuze onderstroom voelbaar. We voelden maar al te goed hoe hier met een grote inzet door leraren en ouders een ideaal wordt verwezenlijkt. Daaraan te kunnen bijdragen, met onze euritmievoorstelling en de opgehaalde euro’s gaf een moment van bezinning.

Bij het opruimen en inladen van de auto’s staren we in de Zuid-Afrikaanse sterrenhemel. Er is nauwelijks kunstlicht in de wijde omgeving, geen bewolking en de maan in zijn eerste kwartier, of in zijn derde kwartier. We krijgen buiten een hele discussie over de stand van de maan. Waar we op onze breedtegraad in Nederland gewend zijn de maan aan het eind van het tweede kwartier als een halve cirkelschijf te zien met de scheiding vrij zuiver verticaal, zien we hier in Zuid-Afrika de maan veel meer liggen. Maar later op de avond ligt hij helemaal niet, maar staat hij bol, met de lichte kant boven en de donkere kant onder. Bij terugkomst in Kaapstad lossen we het probleem op. Het hangt ervan af hoe je op aarde staat. We proberen het met een paar leden van de “discussiegroep”. We beginnen naar de maan te kijken terwijl hij ligt. Dan draaien we 180 graden op onze voeten rond en zoeken we weer de maan aan de hemel. Dan moeten we wel een beetje meer achterover hangen, maar de maan lijkt nu met de lichte kant boven aan de hemel te staan. Gelukkig weet iemand zonder te kijken dat de maan in het eerste kwartier staat. Twee waarnemingen van de maan, van dezelfde plek, hoewel 180 graden gedraaid, gaven twee volledig andere conclusies. We voelden ons even hele, hele kleine Copernicusjes.

lees verder...